لاریجانی استعفا داد

گروه خبر – ابراهیم بهشتی -  زین پس اصطلاح یا پسوند "مرد شماره یک هسته ای ایران"برای علی لاریجانی بکار برده نمی شود. لاریجانی از دبیری شورای عالی امنیت ملی استعفا داده و استعفای وی نیز مورد پذیرش رئیس جمهور قرار گرفته است. غلامحسین الهام سخنگوی دولت دیروز در جلسه هفتگی خود خبرنگاران حاضررا با خبر اعلام استعفای لاریجانی شوکه کرد واز جایگزینی سعید جلیلی با لاریجانی خبر داد. سعید جلیلی معاون وزير امور خاجه ايران در امورد اروپا و آمريكا است و گفته می شود از نزدیکان احمدی نژاد به حساب می آید. هر چند سخنگوی دولت علت استعفای دبیر شورای عالی امنیت ملی را مشکلات شخصی وی خوانده است ،اما آنچه در اکثر خبرگزاری ها و محافل خبری و سیاسی بازتاب یافته است اختلاف نظرهای لاریجانی با احمدی نژاد در مورد سیاست های هسته ای بوده است.

علی لاریجانی پس از شکست در انتخابات ریاست جمهوری دوره نهم که به پیروزی احمدی نژاد منتهی شد ،دعوت رقیب انتخاباتی خود برای همکاری با دولت جدید را پذیرفت و جایگزین شخصی شد که اتفاقا انتقادات بسیاری را بر تیم هسته ای تحت ریاست وی وارد کرده بود. لاریجانی با سودای پس گرفتن " درهای غلتانی که در ازای آن تنها آبنبات چوبی " نصیب ایران شده است ،بر کرسی دبیری شورای عالی امنیت ملی جلوس کرد که پیش از او حسن روحانی "دیپلماتیک ترین روحانی" از نزدیکان هاشمی رفسنجانی بر آن تکیه داده بود. لاریجانی در آستانه انتخابات  و در تبلیغات خود همواره تیم هسته ای دولت اصلاح طلب را به باد انتقاد گرفته بود و آنها را متهم به فرصت سوزی و امتیاز دادن بیش از حد کرده بود. اما حسن روحانی دیپلمات با سابقه چه دور اندیشانه در جواب این انتقادات تند پاسخ داده بود که " میز مذاکره با میز مصاحبه متفاوت است" و حال لاریجانی که از میز مصاحبه (پشت تریبون های تبلیغاتی ) به پشت میز مذاکره آمده بود، میز مذاکره را نیز ترک کرده و قطعا فرصت خواهد یافت تا به  پند روحانی فکر کند و به این نتیجه برسد که به واقع مذاکره و مصاحبه بسیار متفاوت از همدیگر هستند.

به هر روی در شرایط که طی چند هفته اخیر غیبت دور از انتظار لاریجانی در انظار عمومی و محافل خبری شایعات چندین باره استعفای وی را دوباره بر سر زبانها انداخته بود سفر رئیس جمهور روسیه به تهران کافی بود تا شایعات رنگ واقعیت بگیرد. علی لاریجانی به همراه هاشمی رفسنجانی بلند پایه ترین مقامات ایرانی بودند که در اجلاس خزر حاشیه نشینی اتخاذ کردند یا ناخواسته به حاشیه رانده شدند. غیبت لاریجانی در گفت و گوهای پوتین با احمدی نژاد در حالی که ثمره هاشمی رئیس جمهور را همراهی می کرد بسیار پر معنی بود . مرد شماره یک هسته ای ایران حتی در حد و اندازه های رضا آقازاده رئیس سازمان انرژی اتمی ایران که در نشست با پوتین حضور داشت  نیزمجال عرض اندام نیافت . سفر پر جنجال و البته پر اهمیت پوتین به ایران همانگونه که انتظار می رفت آبستن تحولات جدید در تحولات و تحرکات هسته ای ایران بود. در کنار بازتابها و تحلیل ها و گمانه زنی هایی که در رسانه های خارجی درباره پیام پوتین برای ایران شده است در داخل نیز بازتابهای آن به مرور زمان آشکار تر می شود. برافتادن پرده حجاب مصلحت در اختلافات رئیس جمهور و دبیر شورای عالی امنیت ملی از جمله این بازتاب ها بود. در حالی که لاریجانی روز چهارشنبه در همایش روحانیون ارتش برای اولین بار دریافت پیامی از سوی  پوتین  توسط رهبر معظم انقلاب را تایید کرد واز بررسی آن خبر داد ،یک روز بعد احمدی نژاد اظهاراتی متفاوت در این خصوص بیان کرد. محل مناقشه محتوای پیام بود که لاریجانی آنرا پیام خاص و البته هسته ای خوانده بود اما رئیس جمهور صراحتا اعلام کرد که پیام مذکور هسته ای نبوده است.

همانگونه که اشاره رفت این اختلافات ریشه ای دیرینه دارد. گذشته از رقابت هر دو در انتخابات ریاست جمهوری ، در طول دوران ریاست لاریجانی بر تیم هسته ای دولت جدید اخبار متفاوتی در خصوص اختلاف سلیقه این دو به صورت غیر رسمی منتشر می شد. در این ارتباط در مواردی، احمدی‌نژاد با اعزام چهره‌هایی چون «مجتبی ثمره هاشمی» تحت عنوان «نماینده ویژه» خود به کشورهایی چون فرانسه و انجام مذاکرات، عملا لاریجانی و اعتبار مذاکرات خارجی او را دچار ابهام ساخته بود. دوهفته پیش احمدی‌نژاد در نطق پیش‌خطبه نمازجمعه روز قدس هم نسبت به کسانی که «با نگرانی و ترس مذاکره می‌کنند»، انتقاد کرده بود. هرچند، بخشی از اظهارات احمدی‌نژاد درباره مذاکرات مخفیانه هسته‌ای ظاهرا به اقدامات اخیر حسن روحانی و مسؤولان اسبق تیم هسته‌ای برمی‌گشت، اما اغلب ناظران گفته او را درباره کسانی که با نگرانی و ترس مذاکره می‌کنند،متوجه لاریجانی دانستند.

حال با رفتن لاریجانی و انتصاب جلیلی به نظر می رسد دولت اصول گرای نهم یک قدم دیگر به سوی یکدستی کامل برداشته است و از این پس رئیس جمهور نماینده مورد وثوق و نزدیک خود را راهی مذاکرات هسته ای خواهد کرد تا دیپلماسی «ايستادگي منطقي» لاریجانی نیز سد راه سیاست های وی نشود .

یکی از سایتهای خبری نزدیک به دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام در این باره آورده است که با انتصاب جليلي، دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي روندي كاملا يكدست با دولت پيدا خواهد كرد.علي لاريجاني كه اندكي پس از روي كار آمدن احمدي‌نژاد با نظر مثبت رهبر انقلاب به جاي حسن روحاني، حكم دبيري شوراي عالي امنيت ملي و به تبع آن، مديريت پرونده هسته‌اي را بر عهده داشت، طي دو سال فعاليت خود، نوعي جديد از ديپلماسي را تحت عنوان «ايستادگي منطقي» به اجرا گذارد و هرچند طي اين مدت با بيشترين فشارها از داخل و خارج روبه‌رو بود و سه قطعنامه عليه ايران در دوران وي صادر شد، اما در همين شرايط، كارنامه موفقي را از خود بر جاي گذاشت و از اين رو به نظر مي‌رسد كه كنار گذاشته شدن وي در شرايط كنوني، جايگاه وي را در افكار عمومي تقويت خواهد كرد.

لاريجاني طي اين مدت ـ به ويژه به دليل انتصاب از سوي آيت‌الله خامنه‌اي ـ همواره به عنوان كانال ارتباطي مطمئن جهان با ايران تلقي مي‌شد و به ويژه در دو ماه گذشته، توانست با تعامل مثبت و فعال با آژانس انرژي اتمي، پرونده پلوتونيوم ايران را مختومه كند و تحركات او باعث شد اعضاي دائمي شوراي امنيت به رغم تهديد در قطعنامه سوم خود، بيش از چهار ماه صدور قطعنامه جديد عليه ايران را به تأخير بيندازند.

مذاکراه با  سولانا : لاریجانی یا جلیلی

الهام در شرايطي با اعلام خبر غيرمنتظره استعفای لاریجانی ، خبرنگاران را شوك‌زاده كرد كه پيشتر اعلام شده بود روز سه‌شنبه قرار است لاريجاني با خاوير سولانا در رم ديدار و فصل جديدي از گفت‌وگوها را با نماينده گروه «1+5» آغاز كند كه با اين وصف انجام این گفت و گوها در هاله ای از ابهام قرار گرفته است.

الهام با تکذیب لغو مذاکرات مذکور به خبرنگاران گفت که  ديدارها و سياست‌هاي جمهوري اسلامي ايران و مسائل هسته‌يي روال خود را دارد. سياست‌ها خيلي روشن و محكم و تثبيت شده است و احيانا با تغييرات مديريتي هيچ برنامه‌اي تغيير نمي‌كند و اين هيچ ارتباطي با اصل سياست‌هاي جمهوري اسلامي ايران در عرصه‌ هسته‌يي و امنيت ملي ندارد و آن‌ها محكم و تثبيت شده هستند.

سخنگوي دولت در پاسخ  به این سوال ‌كه در مذاكرات لاريجاني حضور پيدا مي‌كند يا جليلي ؟ گفت: منعي براي حضور لاريجاني در مذاكرات وجود ندارد؛ شايد لاريجاني با جليلي با هم حضور پيدا كنند و يا شايد لاريجاني و ممكن است جليلي حضور پيدا كنند.

يك سخنگوي اتحاديه اروپا هم اعلام كرد مذاكرات هسته‌اي بين اين اتحاديه و ايران به رغم استعفاي مذاكره‌كننده ارشد ايران در رم برگزار مي‌شود.  به گزارش خبرگزاري رويترز، كريستينا گالاچ، سخنگوي خاوير سولانا هماهنگ‌كننده سياست خارجي اتحاديه اروپا گفت سولانا با نماينده ايران كه جانشين علي لاريجاني، مذاكره‌كننده ارشد ايران مي‌شود، ديدار خواهد كرد. وي افزود: ما به تازگي با ايرانيها صحبت كرده‌ايم. سفر به رم در روز سه‌شنبه در برنامه سولانا وجود دارد و با هر مذاكره‌كننده ارشدي كه ايرانيها اعزام كنند، ديدار خواهد كرد.

ارزيابي عملكرد لاريجاني

خبر استعفای لاریجانی که خبرگزاری های خارجی آنرا یک شوک سیاسی خوانده اند نظر تحلیل گران داخلی و نمایندگان مجلس را نیز به خود جلب کرده است.

در این ارتباط امیر محبیان گفت : من علت تغيير لاريجاني را نمي‌دانم ولي در عين حال يك چيز مشخص است و آن اينكه لاريجاني در دوران تصدي خودش در مسير رسيدن به اهداف نظام موفق بود و توانست كارنامه موفقي از خود به جاي بگذارد و اميدواريم كساني كه به جاي ايشان منصوب شدند بتوانند همين مسير را به شكل معقول ادامه داده و در عين حال پيام‌هايي را كه مي‌تواند براي جامعه آرامش داشته باشد و در عين حال در سطح جهاني حقوق حقه ملت ايران را تامين كند را به ملت ايران و جامعه جهاني ارسال كنند.

این  كارشناس مسائل سياسي در گفتگو با فارس در ارزيابي عملكرد دبير سابق شوراي‌عالي امنيت ملي گفت: آقاي لاريجاني در مدت تصدي دبيري اين شورا توانست اهداف كلان نظام در مسير هسته‌اي را تامين كند و با حفظ رابطه ديپلماتيك و از موضع مذاكره تا حدود زيادي به ابهامات پرونده هسته‌اي كشورمان غلبه كند.

محبيان با اشاره به اينكه ما امروز از لحاظ عملي مي‌بينيم كه آژانس بين المللي انرژي اتمي ديگر بهانه روشني براي محكوم كردن ايران در اختيار ندارد، افزود: آژانس بين‌المللي انرژي اتمي امروز مجبور است كه پشتوانه‌هاي سياسي خود را آشكار كرده و عملا به ايران اين پيام را بدهد كه برخوردها با پرونده ايران كارشناسانه نبوده و سياسي است.

رئيس مركز پژوهش‌هاي مجلس هم درباره استعفاي علي لاريجاني گفت: به عنوان حامي جدي آقاي احمدي نژاد در ايفاي حق ملت ايران از اين جابجايي بسيار متاسف شدم.

   احمد توكلي با اشاره به استعفاي لاريجاني گفت: سوابق سياسي و اجرايي آقاي لاريجاني و جايگاه ايشان در مذاكرات خارجي، نشان مي‌داد كه قدرت بيشتري براي استيفاي حق ملت ايران داشت و اين سوابق به هيچ وجه قابل مقايسه با جايگاه يك معاون وزير خارجه با سابقه كم نيست. وي افزود: صحبت از احترام فردي افراد نيست، بلكه صحبت از جايگاه‌ها است و آقاي جليلي پيش ما خيلي محترم است.

توكلي گفت: از نظر حيثيت حقوقي نيز علي لاريجاني هم بعنوان دبير شوراي عالي امنيت ملي منصوب رئيس جمهور بود و هم نماينده رهبري در شوراي امنيت ملي و طبيعتاً جايگاه حقوقي ايشان وزني به ايشان مي داد كه مثل جايگاه سياسي و اجرايي با سابقه، قدرت او را در چانه زني و استيفاي حقوق ملت بيشتر مي‌كرد.

عضو كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس هم  با بيان اينكه لاريجاني در يكي از سخت‌ترين شرايط پرونده هسته‌اي مسئوليت خود را با موفقيت به انجام رساند،گفت: لاريجاني تكيه‌گاه موفقي براي دولت و نظام بود.

   رضا طلائي نيك با بيان اينكه لاريجاني در فرصت‌سازي سياسي و اجرايي براي فعاليت‌هاي هسته‌اي صلح‌آميز ايران موفقيت موثري داشت، گفت: مديريت موفق لاريجاني در پيگيري پرونده هسته‌اي موجب فرصت‌سازي اجرايي در داخل و ظرفيت‌سازي سياسي در خارج از كشور شد.

او با بيان اينكه از يكسال قبل زمينه استعفا براي لاريجاني پيش‌بيني مي‌شد، اظهار داشت: بايد براي صيانت از حقوق هسته‌اي و كاهش هزينه‌هاي سياسي و عبور از مراحل باقي مانده در حوزه خارجي و امنيت ملي تدابير كارآمد استمرار يابد.

استقبال زودهنگام  از کاندیداتوری لاریجانی درانتخابات مجلس

همزمان با استعفای لاريجانی از دبيری شورای عالی امنيت ملی گمانه زنی ها یی برای حضور وی در انتخابات مجلس هشتم نیز  مطرح شده است. لاریجانی که مورد وثوق اصولگرایان سنتی است و در انتخابلات ریاست جمهوری نیز کاندیدای آنها بود ،به نظر می رسد گزینه مناسبی برای سر لیستی فهرست اصول گرایان باشد. از چند ماه پیش که مباحث و رایزنی های انتخاباتی آغاز شده است در کنار ائتلاف جبهه متحد اصول گرایان گفته می شود که اصول گرایان منتقد با محوریت محسن رضایی ،محمد باقر قالیباف و علی لاریجانی اقدام به تشکیل ائتلاف مستقل خواهند کرد. حال با استعفای لاریجانی به نظر می رسد وی وقت بیشتری خ.اهد یافت تا ذهن خود را بر روی انتخابات مجلس هشتم متمرکز کند .در همین ارتباط سایت خبری فردا گزارش داه است که بعد از آنکه دکتر سخنگوی دولت خبر پذیرفته شدن استعفای لاریجانی را اعلام كرد، گمانه زنی ها حاکی از آن است با این تغییرات لاریجانی فعالیت های خود را برای حضور در رقابت هاب انتخاباتی هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی متمرکز خواهد کرد.بنا بر این گزارش هر چند مدتی بود که دبیر شورای عالی امنیت ملی حضور کم رنگی درسانه های جمعی داشت و این خبر زیاد بعید نمی نمود اما برخی سایت های خبری تلاش کردند تا موضوع استعفای وی را در ارتباط با برخی سخنان رئیس جمهور معرفی کنند. این در حالی است که بحث تمایل وی برای کناره گیری از سمت خود در برخی محافل شنیده می شد.

محمد رضا باهنر، نایب رئیس مجلس شورای اسلامی هم در خصوص كاندیداتوری لاریجانی در انتخابات مجلس هشتم به پایگاه خبری سپهر گفت: لاریجانی مدیری توانمند است كه همواره در مسئولیت‌ها‌ی گذشته توانایی‌ها‌ی خود را نشان داده است.

وی با بیان این مطلب كه لاریجانی مدیری قدرتمند است، تصریح كرد: ما همواره از حضور تمامی افراد قدرتمند در عرصه ی انتخابات استقبال می‌كنیم و در مورد لاریجانی هم صد درصد حمایت می‌كنیم.

بوربور، دبیر كل وفاداران انقلاب اسلامی نيزدر این باره گفت: لاریجانی تا كنون در هر عرصه ای وارد شدند عملكرد مثبت و ارزنده ای از خود به نمایش گذاشتند و سوابق ایشان نیز كاملاً مفید و مؤثر خواهد بود.

بوربور با بیان این مطلب كه كاملاً از كاندیداتوری لاریجانی در عرصه انتخابات استقبال می‌كنیم، تصریح كرد: آشنایی ما با آقای لاریجانی مسبوق به سابقه می‌باشد و به دلیل شناختی كه از ایشان دارم مطمئنم كه می‌تواند منشأ خدمات ارزنده ای در مجلس شورای اسلامی شود. وی خاطر نشان كرد: جمعیت وفاداران به دلیل همكاری و نیز نزدیكی نگرش‌ها‌ از آقای لاریجانی حمایت می‌كند.

با این وصف و با توجه به اختلافات موجود در اردوگاه اصول گرایان بیراه نیست اگر گفته شود با ورود لاریجانی به عرصه انتخابات از وزن حامیان دولت کاسته شده و بر وزن اصول گرایان سنتی در رایزنی ها افزوده خواهد شد. نزدیکی لاریجانی با هاشمی رفسنجانی نیز گزینه قابل تاملی است که در روز های آینده  بیشتر از آن شنیده خواهد شد.

دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی کیست؟

سعید جلیلی 42 ساله متولد سال 1344 در شهر مشهد است . او دانش آموخته دانشگاه امام صادق(ع) در مقطع دکتری علوم سیاسی و از پرسنل باسابقه وزارت امورخارجه است. پایان نامه مقطع دکتری جلیلی در خصوص سیاست خارجی اسلامی به صورت کتاب منتشر شده و در کشور لبنان نیز به زبان عربی ترجمه و انتشار یافته است. جلیلی در زمان جنگ تحمیلی به عنوان نیروی بسیجی بارها در جبهه های جنگ حضور یافت و از ناحیه پا مجروح گردید. وی که به ساده زیستی در زندگی شخصی شهرت دارد مورد اعتماد فراوان رئیس جمهور در حوزه سیاست خارجی است. گفتنی است دکتر سعید جلیلی پیش از این در سمت هایی چون مدیر کلی ارزشیابی وزارت خارجه، عضویت در میز آمریکای این وزارت خانه و همچنین معاونت اروپا و آمریکای وزارت خارجه حضور داشته است.