فاصله نيويورك تا وين

این یادداشت در روزنامه فرهنگ آشتی چاپ شده است

پس ازانتشار گزارش مدير كل آژانس انرژي اتمي درباره موضوع هسته‌اي ايران برداشت‌هاي متفاوتي از سوي قدرت‌هاي درگير در اين موضوع صورت گرفته است.

با اين حال به رغم برداشت منفي آمريكا، اكثر بازيگران بين‌المللي دراين موضوع نكات مثبت گزارش را بر نكات منفي آن چيره تر دانسته‌اند. در اين ميان مسوولان كشورمان نيز با استقبال از گزارش البرادعي بر بازگشت پرونده ايران از شوراي امنيت سازمان ملل به آژانس بين‌المللي انرژي اتمي تاكيد كرده‌اند. از طرفي به گفته اكثر كارشناسان متن گزارش مدير كل آژانس به رغم اشاره‌هاي صريح به همكاري تهران با آژانس و فيصله يافتن موضوع P1 و P2 و همچنين تاييد عدم انحراف هسته‌اي ايران، مفرهايي نيز براي ميدان‌داري مخالفان نيز دارد. به تعبيري گزارش مذكور با اشاره به اينكه ايران غني سازي اورانيوم- كه در دو قطعنامه اخير شوراي امنيت تصريح شده است- را تعليق نكرده و اينكه آژانس هنوز نمي‌تواند تاييد كند برنامه ايران در آينده به سمت نظامي نخواهد رفت و .... دست مخالفان پرونده هسته‌اي ايران را نيز باز گذاشته تا با تكيه بر چنين مواردي ساز مخالفت خود را همچنان كوك كنند.

به هر روي آنچه در  اين روزها مورد اشاره دلسوزان صاحب نظران و كارشناسان داخلي بوده است تاكيد بر در پيش گرفتن ديپلماسي مبتني بر عقلانيت براي رفع اين موضوع است .هر چند رئيس جمهور معتقد است پرونده هسته‌اي ايران به لحاظ سياسي بسته شده است اما به نظر مي‌رسد راه دشوار نيويورك تا وين از همين مسير سياسي مي‌گذرد.

بر همگان آشكار است كه مشكل اساسي موضوع ايران نه مشكل فني و حقوقي كه مشكل سياسي است. اختلافات ديرينه ايالات متحده آمريكا و جمهوري اسلامي ايران در نزديك به سه دهه سايه خود را بر همه حوزه‌ها گسترانيده است. غربي‌ها نيز مي‌دانند كه كليد طراحي برنامه‌هاي هسته‌اي ايران پيش از انقلاب اسلامي و با تاييد و همكاري آنها زده شده است. در اين مقال،مجال بازكاويي اختلافات و ريشه يابي آنها و به ويژه تاثير آن بر منافع دو كشور نيست اما آنچه به نظر مي‌رسد در اين روزها بايد با تامل بيشتر در دستور كار دستگاه ديپلماسي قرار گيرد، فهم و درك اين موضوع باشد كه مشكل پرونده ايران مشكل سياسي است. اين مهم البته مورد اذعان همه مسوولان كشور هست اما فهم اين موضوع مي‌رساند كه حل اين مشكل سياسي نيز چه بسا راه حل سياسي را بطلبد.

با اين وصف و با توجه به چند دور مذاكره بين تهران- واشنگتن  بر سر عراق و تمايل سه طرف بر سر تداوم اين مذاكرات شايسته‌تر آن است كه ابهامات سياسي ايران و آمريكا نيزدر این گفت و گوها مطرح شود.

اين پيشنهاد در حالي مطرح مي‌شود كه البته در ماه‌هاي گذشته و در آستانه برگزاري مذاكرات بغداد هم طرح شده بود، اما با گذشت چند ماه از انجام مذاكرات و به ويژه رضايت از نتايج آن و به ويژه سخنان روز  يكشنبه رئيس جمهور سوئيس مبني بر آمادگي براي تسهيل امكان گفتگو بين دو طرف، برجسته‌تر مي‌شود. با گزارش نسبتا مثبت البرادعي به نظر مي‌رسد رضايت  ايران براي گفتگو با آمريكا توام با پرستيژ بين‌المللي  باشد و نگراني مذاكره از سر ضعف را نيز منتفي ‌كند.

در صورت تحقق اين مهم بيراه نيست اگر گفته شود فاصله زياد نيويورك- وين هم به تدريج كم و كمتر خواهد شد و پرونده ايران به جايگاه اصلي خود باز خواهد گشت.

این گزارش در روزنامه فرهنگ آشتی چاپ شده است

توقیف مدرسه

در آستانه افتتاح چهاردهمین نمایشگاه مطبوعات فصلنامه مدرسه توقیف شد. مدرسه که تنها نشریه دین پژوهی و فکری متعلق به روشنفکران دینی بود به اتهام تبلیغ علیه نظام و ترویج الحاد توقیف شده است.

مجله تايم در مقاله اي با تحليل موقعيت کنونی ايران چشم انداز جنگ عليه این کشور را واقعی تر از گذشته دانسته است.نویسنده این مقاله مي افزاید: تشدید مواضع تهران و واشنگتن ظرف هفته گذشته روابط میان این دو را به بدترین حالت ممكن از زمان گروگانگيري جاسوسان آمريكايي در ايران در سال 1979 رسانده است. هر دو طرف مصرند كه هيچ گونه درگيري نظامي را دنبال نمي كنند، اما تنش ها از موضوع هسته اي ايران پا را فراتر گذارده و به نفوذ ايران به عراق و تحت تاثير قرار دادن روند صلح اعراب و اسراييل رسیده است. هفته گذشته كاندوليزا رايس وزير امور خارجه آمريكا ضمن انتقاد از آنچه "سياست خارجي جسورانه ايران" نامید، تاكيد كرد: آمريكا همچنان اهداف اقتصادي، سياسي و امنيتي خود را در خاورميانه دنبال مي كند. تهران و واشنگتن در زمينه برنامه غني سازي اتمي ايران وارد بازي ژئوپليتيكی شده اند كه مورد توجه تندروهاي دو طرف قرار گرفته و مصالحه را دشوارتر ساخته است. در چنين شرايطي امكان جنگ تصادفي و نه از روي طرح و نقشه بيش از گذشته خودنمايي مي كند. تايم در ادامه مي افزايد: احمدي نژاد در زمان تشدید تلاش هاي آمريكا براي وادار ساختن ایران به دست کشیدن از غنی سازی اورانیوم با جايگزين كردن يكي از همپيمانان اصلي خود - سعید جلیلی- به جاي مذاكره كننده ارشد هسته اي، تاثير خود بر مسئله هسته اي را در داخل کشور بيش از هر زمان نمايان ساخته است. به گفته "باربارا اسلاوين" نويسنده كتاب "دوستان تلخ، دشمنان نهفته: ايران، آمريكا و مسير پيچيده درگيري"، روابط دو كشور همچون حركت آرام لاشه يك قطار است. هيچ يك از دو طرف حاضر به عقب نشيني نيستند و امكان تشدید درگیری ها وجود دارد. تايم مي نويسد: شانس موفقيت آمريكا در عراق با افزايش دعاوي ايرانيان به ويژه با سخنان محكم رييس جمهوري ايران،‌ كاهش يافته است. احمدي نژاد با مطرح کردن بلند پروازي هاي هسته اي ايران به عنوان نشاني از ملي گرايي، توافق محمد خاتمي همتاي پيشين خود بر سر تعليق داوطلبانه غني سازي اتمي ظرف سه سال مذاكره با قدرت هاي اروپايي را رد كرد. وي همچنين طرح گفتگوي تمدن هاي خاتمي را با اظهار لزوم حذف اسراييل از روي نقشه جهان و تحريك غرب بر سر موضوع هولوكاست، ناديده گرفت. اين مجله در ادامه مي آورد: احمدي نژاد اكنون به نقش قوي تري در خصوص برنامه هسته اي ايران كه تحت كنترل رهبري اين كشور است، مي انديشد. هفته گذشته وي استعفاي علي لاريجاني كه رقيبي سياسي براي او است، پذيرفت. اگرچه همه رهبران ايراني از حق ايران براي دستيابي به فناوري غني سازي اتمي در جهت توليد انرژي هسته اي دفاع مي كنند، اما لاريجاني معتقد است منافع ملي ايجاب مي كند كه بر سر اين موضوع با غرب به تفاهم برسد. موقعيت مشابهي نيز در واشنگتن با بالا گرفتن لحن جنگ طلبانه ظرف دو هفته گذشته، شكل گرفته است. در هفدهم اكتبر، بوش هشدار داد دستيابي ايران به سلاح اتمي، خطري جدي براي امنيت جهان است و امكان راه اندازي جنگ جهاني سوم را فراهم مي سازد. چهار روز بعد، ديك چني معاون رييس جمهوري آمريكا خاطر نشان كرد: ايران بايد بداند در صورت پافشاري بر مواضع خویش جامعه جهاني خود را براي اعمال پيامدهاي جدي آماده مي كند. هفته گذشته و يك روز پس از اظهارات رايس مبني بر ارائه پيشنهاد مذاكره با ايران در صورت تعليق فعاليت هاي غني سازي، دولت بوش سپاه پاسداران را به تهيه سلاح هاي كشتار جمعي محكوم و شاخه قدس را به عنوان حامي تروريسم معرفي كرد. اما تند شدن لحن آمريكايي ها نشان از اين دارد كه مقامات اين كشور نه تنها مصمم به توقف برنامه هسته اي ايرانند، بلكه فكر پايان اقتدارجمهوری اسلامي را در سر مي پرورانند. مخالفت هاي چني با ايران از فعاليت هاي هسته اي فراتر رفت و سياست هاي این كشور در مورد اسراييل و آمريكا و فعاليت هاي آن در عراق را نيز شامل شد.تايم در پايان خاطر نشان مي كند: اتهامات چني عليه ايران به عنوان رژيمی كه لايق برچيده شدن است، نمايانگر فشار ديگري از سوي آمريكاست تا از اين طريق رهبران ايراني را به قبول پيشنهاد آمريكا در نشستن بر سر ميز مذاكره براي پايان دادن به اين بحران تحريك سازد. اما موضع تندروهاي ايراني در اين زمينه ممكن است حاكي از اين باشد كه ايران و آمريكا هيچ چيزی براي گفتن ندارند.